رابطین و سفیران سلامت؛ بازوان مردمی نظام سلامت

    رابطین و سفیران سلامت از مهم‌ترین و اثرگذارترین نیروهای داوطلب مردمی در نظام بهداشت و درمان کشور به‌شمار می‌روند که با هدف ارتقای سطح آگاهی، پیشگیری از بیماری‌ها و ترویج سبک زندگی سالم، نقش واسطه‌ای میان مردم و مراکز بهداشتی ایفا می‌کنند. این افراد با حضور فعال در خانواده‌ها، مدارس، ادارات، مساجد و محیط‌های اجتماعی، پیام‌های بهداشتی را به زبانی ساده، قابل فهم و بومی به جامعه منتقل می‌نمایند.

    رابط سلامت فردی داوطلب، آگاه و آموزش‌دیده است که معمولاً از میان کارکنان ادارات، سازمان‌ها، کارگاه‌ها یا محلات انتخاب می‌شود و مسئولیت انتقال اطلاعات، آموزش‌ها و توصیه‌های بهداشتی را به همکاران یا ساکنان محل بر عهده دارد. سفیر سلامت نیز اغلب از میان دانش‌آموزان، دانشجویان، بانوان خانه‌دار یا افراد فعال اجتماعی انتخاب می‌شود که توانایی تأثیرگذاری فرهنگی و اجتماعی بالایی دارند.

• ارتقای سواد سلامت فردی، خانوادگی و اجتماعی.

• پیشگیری از بیماری‌های واگیر و غیرواگیر.

• اصلاح و ترویج سبک زندگی سالم.

• کاهش هزینه‌های درمانی از طریق پیشگیری.

• افزایش مشارکت مردمی در برنامه‌های بهداشتی.

رابطین و سفیران سلامت وظایف متعددی بر عهده دارند که از جمله مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• انتقال پیام‌ها و آموزش‌های بهداشتی ارائه‌شده از سوی مراکز بهداشت.

• آموزش در زمینه‌هایی مانند تغذیه سالم، تحرک بدنی، سلامت روان، بهداشت فردی و محیط.

• تشویق افراد به انجام مراقبت‌های دوره‌ای و غربالگری‌ها.

• شناسایی مشکلات بهداشتی شایع در جامعه و گزارش آن‌ها به واحد بهداشت.

• همکاری در مناسبت‌های سلامت‌ محور مانند هفته سلامت، بسیج ملی فشار خون، دیابت و…

• الگوسازی رفتاری و عملی در رعایت اصول بهداشتی.

• ویژگی‌های یک رابط یا سفیر سلامت موفق.

• علاقه‌مندی و انگیزه بالا برای فعالیت داوطلبانه.

• توانایی برقراری ارتباط مؤثر با افراد مختلف.

• مسئولیت‌پذیری و تعهد اجتماعی.

• رعایت اصول اخلاقی و حفظ محرمانگی اطلاعات.

• تمایل به یادگیری و به‌روز نگه داشتن اطلاعات سلامت.

    رابطین و سفیران سلامت با ایجاد پل ارتباطی میان مردم و نظام سلامت، موجب افزایش اعتماد عمومی، مشارکت اجتماعی و اثربخشی برنامه‌های بهداشتی می‌شوند. حضور فعال آن‌ها باعث می‌شود آموزش‌های بهداشتی از حالت صرفاً اداری خارج شده و به‌صورت عملی در زندگی روزمره مردم جاری شود. تجربه نشان داده است جوامعی که از شبکه فعال رابطین و سفیران سلامت برخوردارند، از سطح سلامت بالاتر و آسیب‌های کمتری برخوردارند.
    در دنیای امروز که پیشگیری مهم‌تر از درمان است، نقش رابطین و سفیران سلامت بیش از پیش اهمیت یافته است. این افراد با آگاهی‌بخشی، آموزش مستمر و فعالیت داوطلبانه، سهم بزرگی در ساختن جامعه‌ای سالم، پویا و آگاه دارند و به‌درستی می‌توان آن‌ها را سربازان گمنام سلامت نامید.

    افرادی که علاقه‌مند به فعالیت داوطلبانه در حوزه سلامت و ارتقای آگاهی‌های بهداشتی جامعه هستند، می‌توانند با مراجعه به نزدیک‌ترین مرکز خدمات جامع سلامت یا خانه بهداشت محل سکونت خود، آمادگی خود را برای عضویت در برنامه سفیران سلامت اعلام نمایند. پس از ثبت‌نام اولیه، افراد واجد شرایط در دوره‌های آموزشی رایگان که توسط کارشناسان بهداشت برگزار می‌شود شرکت کرده و پس از دریافت آموزش‌های لازم، به‌عنوان سفیر سلامت فعال در خانواده، محل کار، مدرسه یا اجتماع خود فعالیت خواهند کرد.
    شرکت در این برنامه کاملاً داوطلبانه بوده و نیازمند تخصص پزشکی خاصی نیست؛ تنها علاقه‌مندی، مسئولیت‌پذیری و انگیزه خدمت به سلامت جامعه شرط اصلی عضویت محسوب می‌شود. سفیران سلامت در طول فعالیت خود به‌صورت مستمر از آموزش‌ها، بروزرسانی‌ها و حمایت‌های آموزشی مراکز بهداشتی بهره‌مند خواهند شد.