عنوان

مطالعه کوهورت آینده نگر دهگلان    Dehgolan Prospective cohort Study (DehPCS)

تاریخ شروع

1397/12/02

وابستگی مطالعه کوهورت

مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، پژوهشکده توسعه تحقیقات سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سنندج، ایران

Social Determinants of Health Research Center, Research Institute for Health Development, Kurdistan University of Medical Sciences, Sanandaj, Iran

مجریان

فرهاد مرادپور، دکتری تخصصی اپیدمیولوژی، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، موسسه توسعه تحقیقات سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سنندج، ایران              

       Farhad Moradpour, Department of Epidemilogy and Biostatistics, School of Medicine, Kurdistan University of Medical Sciences, Sanandaj,  Iran
                                                                                                                                                                Farhad.m.epid@gmail.com
 

بختیار پیروزی، دکترای تخصصی سیاستگزاری سلامت، مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، موسسه توسعه تحقیقات سلامت، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، سنندج، ایران

Bakhtiar Piroozi, Social Determinants of Health Research Center, Research Institute for Health Development, Kurdistan University of Medical sciences
sanandaj, Iran, 
     bpiroozi@gmail.com   
                                                                                                                                                                  

اهداف کوهورت

·     تعیین میزان بروز/ بروز تجمعی NCD ها یا پیامدهای دیگر
·     تعیین میزان مرگ و میر و میزان اختصاصی- علتی مرگ و میر
·     پیش بردن مطالعه کوهورت، راه اندازی مطالعات مورد-شاهدی تودرتو و مورد شاهدی معمول برای بررسی عوامل خطرساز و عوامل محافظتی برای NCD
·     بررسی رابطه بین عوامل خطر و NCD در میان قومیت کرد
·     برای ایجاد یک زیرساخت تحقیقاتی مبتنی بر جمعیت در دانشگاه پزشکی کردستان

جامعه و حجم نمونه

·     جامعه هدف این مطالعه، جمعیت عمومی شهر دهگلان در بازه سنی ۳۵ تا ۷۰ سال، شامل زنان و مردان ساکن این شهر است. حجم نمونه مورد مطالعه ۴۰۰۰ نفر در نظر گرفته شد.

فهرست بلوک‌های شهری بر اساس اطلاعات سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ تهیه شد.

بر اساس اطلاعات سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵، شهر دهگلان به ۱۹ منطقه جغرافیایی شامل مجموعاً ۷۲۱ بلوک تقسیم شده است. تعداد بلوک‌های هر منطقه بین ۱۹ تا ۷۸ بلوک متغیر بوده و به‌طور میانگین ۳۸ بلوک در هر منطقه قرار دارد.

به‌منظور انتخاب شرکت‌کنندگان، تیم مطالعه ابتدا اقدام به انجام سرشماری اختصاصی کرد. سپس از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای تصادفی سیستماتیک یک‌مرحله‌ای برای انتخاب نمونه‌ها استفاده شد.

در این روش، از مجموع ۷۲۱ بلوک واجد شرایط، با هدف پوشش ۵۰ درصد بلوک‌ها، تعداد بلوک‌های مورد نیاز برای ورود به مطالعه تعیین شد و فاصله نمونه‌گیری برابر با ۲ در نظر گرفته شد. انتخاب نخستین بلوک از طریق قرعه‌کشی و به‌صورت تصادفی، از میان شماره‌های کمتر یا مساوی فاصله نمونه‌گیری انجام گرفت. بلوک‌های بعدی نیز با افزودن فاصله نمونه‌گیری (عدد ۲) به شماره بلوک انتخاب‌شده قبلی، به‌صورت سیستماتیک تعیین شدند.

در نهایت، تمامی خانوارهای ساکن در بلوک‌های منتخب، واجد شرایط ورود به فرایند بررسی و مطالعه در نظر گرفته شدند.

فرایند گردآوری اطلاعات

·    معیارهای ورود به مطالعه

داشتن تابعیت ایرانی و سکونت در محدوده جغرافیایی تعیین‌شده به مدت حداقل ۹ ماه از سال
نداشتن محدودیت‌ها یا ناتوانی‌های جسمی یا روانی

·    فرایند شناسایی و جذب شرکت‌کنندگان

در مرحله نخست، توسط کارکنان آموزش‌دیده و از طریق مراجعه حضوری و بررسی خانه‌به‌خانه انجام شد. پس از بررسی و تأیید معیارهای ورود، افراد واجد شرایط برای شرکت در مطالعه دعوت شدند. در این مرحله، اهداف، ضرورت و فرایند اجرای مطالعه برای افراد واجد شرایط تشریح و هم‌زمان بروشور معرفی طرح در اختیار آنان قرار گرفت.
در مرحله دوم، با افرادی که تمایل خود را برای مشارکت در مطالعه اعلام کرده بودند، تماس تلفنی برقرار شد و زمان مشخصی برای مراجعه به مرکز کوهورت تعیین گردید. پس از مراجعه افراد به مرکز، فرایند ثبت‌نام انجام شد. همچنین، رضایت‌نامه آگاهانه کتبی از تمامی شرکت‌کنندگان اخذ و به هر فرد یک کد شناسایی منحصربه‌فرد اختصاص داده شد.

·    مراحل انجام ارزیابی‌ها و جمع‌آوری اطلاعات

با توجه به اینکه از شرکت‌کنندگان درخواست شده بود پیش از مراجعه به مرکز، به مدت ۸ تا ۱۰ ساعت ناشتا باشند، پس از تکمیل مراحل ثبت‌نام، نمونه‌گیری زیستی انجام شد. این مرحله شامل جمع‌آوری نمونه‌های خون، مو و ناخن بود. در ادامه، اندازه‌گیری‌های تن‌سنجی شامل قد، وزن، دور کمر، دور مچ دست و دور لگن انجام شد. پس از اتمام این مرحله، صبحانه یا میان‌وعده در اختیار شرکت‌کنندگان قرار گرفت. در مرحله پایانی، شرکت‌کنندگان برای انجام مصاحبه و تکمیل پرسشنامه‌ها به کابین‌های اختصاصی  هدایت شدند. ابزار جمع‌آوری اطلاعات در این مطالعه، پرسشنامه کوهورت پرشین (Persian Cohort Questionnaire) بود که شامل ۴۸۲ سؤال در سه بخش اصلی عمومی، پزشکی و تغذیه است. این پرسشنامه برای تمامی شرکت‌کنندگان تکمیل شد.

·  ثبت، نگهداری و کنترل کیفیت اطلاعات

تمامی اطلاعات حاصل از پرسشنامه‌ها به‌صورت آنلاین در سامانه اطلاعاتی مطالعه ثبت شدند. به‌منظور حفظ امنیت و جلوگیری از ازدست‌رفتن داده‌ها، از اطلاعات ثبت‌شده هر ۳۰ دقیقه یک نسخه پشتیبان تهیه می‌شد. همچنین، تمامی پرسشنامه‌های تکمیل‌شده توسط ناظران (سوپروایزرها) مورد بررسی و کنترل قرار می‌گرفتند تا از صحت، کامل بودن و کیفیت اطلاعات جمع‌آوری‌شده اطمینان حاصل شود.

پیگیری

·  فرایند پیگیری شرکت‌کنندگان و ارزیابی پیامدهای سلامت

بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، شرکت‌کنندگان حداقل به مدت ۱۰ سال پس از ثبت‌نام در مطالعه تحت پیگیری قرار خواهند گرفت. این پیگیری به‌صورت سالانه و از طریق تماس تلفنی با تمامی شرکت‌کنندگان انجام می‌شود.

در جریان تماس‌های پیگیری، پرسشنامه‌های اختصاصی با هدف ثبت اطلاعات مربوط به وضعیت حیات، وقوع موارد فوت، ابتلا به بیماری‌های جدید، به‌ویژه بیماری‌های غیرواگیر، بستری شدن در بیمارستان و دریافت خدمات تشخیصی یا درمانی تکمیل می‌شوند.

در صورت فوت شرکت‌کننده یا تشخیص یک بیماری غیرواگیر، پس از تماس تلفنی، بازدید حضوری از منزل یا بیمارستان انجام خواهد شد. هدف از این بازدید، بررسی دقیق‌تر وضعیت فرد و جمع‌آوری مستندات و مدارک پزشکی مرتبط، به‌منظور ارزیابی و تأیید اطلاعات گزارش‌شده است. همچنین، در موارد فوت، فرم معتبر کالبدگشایی شفاهی مرگ (Verbal Autopsy) مورد استفاده قرار می‌گیرد تا اطلاعات تکمیلی درباره علت و شرایط وقوع مرگ جمع‌آوری شود.

در نهایت، پرونده مواردی که فرایند پیگیری آن‌ها تکمیل شده و تشخیص اولیه برای آن‌ها صورت گرفته است، به‌منظور بررسی و تعیین تشخیص نهایی به کمیته بررسی پیامدها ارجاع داده می‌شود. این کمیته متشکل از دو متخصص بیماری‌های داخلی است که با بررسی اطلاعات بالینی، مستندات پزشکی و نتایج ارزیابی‌های انجام‌شده، نسبت به تعیین و تأیید پیامدهای نهایی اقدام می‌کنند.

پیامدهای مورد پایش در مطالعه

·  پیامدهای مورد پایش

مرگ و میر علتی، بروز بیماری‌های غیر واگیر (NCD) عمده مانند: بیماری‌های قلبی عروقی، سرطان، اختلالات متابولیکی، بیماری های گوارشی، تنفسی، کلیوی، کبدی، روانی  و عصبی، بستری در بیمارستان
سامانه های دانشگاه